نيقوماخوس ارسطو رابا تفسير فرفوريوس در دوازده گفتار همچنين تفسير ثامسطبوس را ( كه به خط خود اسحاق و گويا به سريانى نزد ابو زكرياء بوده است ) ترجمه نمود ( ابن النديم 312 ) . مشكويهء رازى در طهارة الاعراق و تهذيب الاخلاق كه مقالهء نخستين اخلاق ناصرى گزيدهء آنست مىنويسد : « الخير على ما قسمه ارسطو طاليس و حكاه عنه فرفوريوس » ( ص 76 ) در اخلاق ناصرى ( 82 ) همچنين چيزى هست . رازى گويا از تفسير اووثامسطيوس و همچنين تفسير فارابى بهره برده باشد ( طهارة الاعراق چاپ زريق 227 و 226 و 229 ) . او در همين كتاب ( ص 156 ) از نگارش ثامسطيوس دربارهء دوستى بهره برده است ( گفتار رزنتال 402 - 405 ) مشكويهء در الفوز الاصغر ( چاپ 1325 ، مسألهء دوم فصل 9 ص 61 ) آغاز بند b 5091 اخلاق ارسطو را با شعر هسيودوس ( ترجمهء تريكو 42 ، لطفى سيد 177 ، سلجوقى 5 ) ميآورد گويا نگارش ديگرى از آن را در دست داشته است جز آنچه كه در ترجمهء عربى كهن ( چاپ بدوى 58 ) مىبينيم او در همين كتاب ( مسألهء دوم فصل 6 و 7 ص 49 و 50 ) از نواميس و تيمائوس افلاطون برگرفته است ( گفتار رزنتال در 14 ( 1940 ص 398 - 401 ) . ميدانيم كه اخلاق نيقوماخوس ارسطو را چندين گزارش يا گزيده است از : آسپاسپوس ( نزديك 110 م ) و هليودوروس ( سدهء 2 و 3 ) و ميكائيل افسوسى و استراتيوس نيقياوى و دانشمندى گمنام و اسكندر افردويسى ( نزديك 205 ) كه همهء اينها به چاپ رسيده است ( ديباچهء ترجمهء تريكو 15 ) همچنين از اندرونيگوس رودسى و امانوئل تسوروس و المپيدوروس اسكندرى و سوفنياس ترسا ( ديباچهء بدوى 10 ) ولى گمان نكنم كه هيچيك از اينها به دانشمندان ما رسيده باشد . عامرى نيشابورى در السعادة و الاسعاد جاى جاى عبارتهايى از اخلاق ارسطو را آورده است . آربرى در مجلهء . . سال 1955 ( 2 : 9 - 22 ) جاى آنها را در كتاب ارسطو نشان داده و با نسخهء قرويين هم سنجيده و گفته است كه مترجم اين نسخه و مترجم ماخذ عامرى گويا يكى باشند چون اصطلاحات در اين دو يكى است . نسخهء جامع القرويين مورخ 629 از نيقوماخيا كه فيلم آن را من براى دانشگاه آورده‌ام ( فهرست 1 : 281 ) در يازده مقاله است . آربرى در SAOSB در سال 1955 ( ص 1 - 9 ) و دونلوپ در sneirO سال 1962 ( 15 : 18 - 34 ) در دو گفتار خود از آن بررسى كرده‌اند . بسيارى از دشواريهاى طهارة الاعراق و اخلاق ناصرى با آن برداشته خواهد شد . اين كتاب از روى همين نسخه به كوشش بدوى در كويت در 1979 چاپ شده است . السياسة ارسطو كه پاره‌اى از مطالب آن در اخلاق ناصرى آمده است گويا به عربى در نيامده است اگرچه نشانه‌هايى از آن در السعادة و الاسعاد ( مانند ص 29 ) ميبينيم ، چه ابن رشد در آغاز تلخيص نيقوماخيا مورخ 573 - 1177 ( پترز ص 53 ) و تلخيص السياسة افلاطون مورخ 572 - 1176 مىنويسد كه آن به دستم نرسيد و من ناگزير به جاى سياست ارسطو از سياست